ใน วันที่หลายๆ ครอบครัวเดินเข้ามาพบแพทย์แล้วบอกให้จัดการกับเจ้าลูกตัวแสบทั้งหลายที่ก่อ ความเดือดร้อนให้กับพ่อแม่จนปวดหัวไปหมด หัวใจแทบแตกสลายเพราะลูกรักต้องมาสร้างความผิดหวังซ้ำแล้วซ้ำอีกจนแทบหมด อาลัยตายอยาก พ่อหรือแม่ต้องทะเลาะกัน เพราะต่างโยนความผิดใส่กันว่าใครเป็นต้นเหตุที่ทำให้ลูกป่วย

นพ.กัมปนาท ตันสิถบุตรกุล จิตแพทย์ โรงพยาบาลมนารมย์ บอกว่า สาเหตุที่ทำให้ลูกมีปัญหาด้านพฤติกรรม และสุขภาพจิตส่วนใหญ่เกิดจากการเลี้ยงดูเป็นหลัก นอกนั้นอาจมาจากความเจ็บป่วยของตัวเด็กเองที่ส่งผลตามมาทางด้านพฤติกรรม แต่ไม่ว่าสาเหตุมาจากที่ใดก็ตาม ก็ต้องย้อนกลับมาดูที่ครอบครัวด้วยว่ามีวิธีเลี้ยงลูกอย่างไร ครอบครัวมีลักษณะอยู่บนปากเหวหรือไม่

สำหรับลักษณะของครอบครัวที่มีความเสี่ยง นพ.กัมปนาท บอกว่า สังเกตได้จาก 1.พ่อแม่ที่มีปัญหาทางด้านบุคลิกภาพ เพราะจะสะท้อนวิธีคิดที่ไม่เหมาะสมไปตามปัญหาบุคลิกภาพของพ่อแม่เหล่า นั้น เช่น ชอบใช้ความรุนแรงในการแก้ปัญหา ไม่มีทักษะในการสื่อสารหรือแก้ปัญหาอย่างมีเหตุผล 2.พ่อแม่มีปัญหาสุขภาพจิต เช่น ป่วยเป็นโรคทางจิตเวช (ไม่ว่าจะได้รับการรักษาหรือไม่ก็ตาม)  เมื่อมีลูกย่อมมีความเสี่ยงที่จะถ่ายทอดความเจ็บป่วยมาทางพันธุกรรมได้เช่น เดียวกัน 3. พ่อแม่มีความขัดแย้งกันหลายเรื่อง ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการเลี้ยงดูลูก เช่น พ่อคิดอย่าง แม่คิดอย่าง บางครั้งญาติแต่ละฝ่ายก็คิดอีกอย่างหนึ่ง เด็กเกิดความสับสนไม่รู้ว่าจะเชื่อใครดี ในที่สุดก็ตามเพื่อนเพราะคิดว่าเข้าใจตนดีที่สุด 4.พ่อแม่มีปัญหาเรื่องการสื่อสาร แม้ไม่ใช่สาเหตุหลักแต่ก็พบว่าเป็นสาเหตุที่เจอได้บ่อยที่ทำให้ลูกสับสนใน การดำเนินชีวิต เช่น การไม่สื่อสารแบบตรงไปตรงมา จนลูกสับสนว่าโลกแห่งความเป็นจริงคืออะไร การคิดแบบเป็นเหตุเป็นผลเป็นอย่างไร และ 5.ครอบครัวที่ขาดความยืดหยุ่นในการแก้ปัญหา บางเรื่องก็มีความตึงเกินไป บางเรื่องก็หย่อนจนเกินไป โดยอ้างเหตุผลความชอบของตนเอง แต่ไม่ได้อ้างอิงตามสถานการณ์ภายนอกหรือมาตรฐานของสังคมที่ควรจะเป็น

นอกจากนี้ นพ.กัมปนาท ยังยกตัวอย่างลักษณะของลูกที่จะนำไปสู่ความล้มเหลวในอนาคต คือ
ลูก ที่เติบโตท่ามกลางความเอาอกเอาใจของครอบครัวและญาติพี่น้อง ประเภทเอาอก เอาใจให้ทุกอย่าง หรือคอยช่วยเหลือจนลูกไม่เคยช่วยเหลือตนเองหรือพบกับความผิดหวังหรือความยาก ลำบากเลย จนลูกกลายเป็นเด็กหลงตัวเองและแทบไม่รู้จักคุณค่าที่แท้จริงของชีวิต เด็กเหล่านี้จะเติบโตขึ้นมาเป็นเด็กที่เอาแต่ใจตนเอง ขาดการควบคุมตนเองที่ดีพอ มีปัญหาที่รุนแรง เช่น ก้าวร้าวใส่ผู้อื่นหรืออาจก้าวร้าวใส่ตนเอง (เช่น การทำร้ายตนเอง) ก็ได้ ติดสารเสพติดหรือติดอะไรทั้งหลายที่พึงจะติดได้ (เช่น ติดเกม ติดอินเตอร์เน็ต ติดการพนัน)   

ลูกที่เติบโตท่ามกลางพ่อแม่ที่ขาด วินัย คือไม่สามารถเป็นแบบอย่างของการมีวินัยให้ลูกเห็นได้ รวมทั้งไม่สามารถควบคุมลูกให้อยู่ตามกฎเกณฑ์ที่ควรเป็น เพราะรู้สึกว่าการควบคุมให้ลูกมีวินัยนั้นเป็นการทำร้ายจิตใจลูก เด็กก็เติบโตขึ้นมาท่ามกลางชีวิตที่ไม่มีกฎระเบียบ ไม่มีเป้าหมายชีวิตที่แน่นอน ขาดความอดทนต่ออุปสรรคต่างๆ ที่เข้ามาในชีวิต

1. ลูก ที่เติบโตท่ามกลางการขาดความรักอย่างแท้จริง มิใช่การตามใจแล้วบอกว่ารักหรือเลี้ยงลูกด้วยการให้เงินปรนเปรอความสุขเพื่อ ทดแทนเวลาที่พ่อแม่ไม่สามารถให้ได้ มักนำไปสู่ปัญหาบุคลิกภาพแบบขาดความรัก พึ่งพิงผู้อื่น และอิจฉาผู้อื่นอยู่ตลอดเวลา มักลงเอยด้วยอารมณ์ซึมเศร้าและบางรายก็ฆ่าตัวตาย
2. ลูกที่เติบโตท่าม กลางการขาดคุณธรรม จริยธรรม ข้อนี้ถือว่าเป็นเรื่องใหญ่มาก พบว่าเด็กที่เกิดมาท่ามกลางครอบครัวหรือคนใดคนหนึ่งในครอบครัวที่ขาดคุณธรรม จริยธรรมจะเลียนแบบพฤติกรรมนั้นๆ จนกลายเป็น "สันดานโจร" ติดตัวในที่สุด

ทั้ง นี้จิตแพทย์แนะ 5 ข้อคิดสำหรับพ่อแม่ในการเลี้ยงลูก คือ 1.จัดการกับปัญหาสุขภาพจิตของพ่อแม่ให้ได้ก่อนแล้วค่อยมาจัดการลูก 2.ตระหนักว่าการลงทุนเลี้ยงลูกด้วย "ใจ" มีความสำคัญกว่าการ "ให้เงิน" อย่างแน่นอน 3.ระเบียบวินัยเป็นเรื่องสำคัญมากในทุกครอบครัว ซึ่งหมายความว่าลูกคุณจะเติบโตขึ้นมาเป็น 4.เด็กที่มีความอดทนร่วมด้วยคุณธรรม จริยธรรมสำคัญที่สุดที่ทุกครอบครัวต้องมีและเป็นแบบอย่างให้กับลูกหลานต่อไป และ 5.หากแก้ปัญหาเองไม่ตก ขอให้มาปรึกษากับบุคลากรทางด้านสุขภาพจิต ไม่ควรคิดเองเออเองหรือหลงเชื่อคนที่ไม่มีประสบการณ์ที่ถูกต้องและเหมาะสม

ที่มา...